ઓખાહરણ

કડવું 41

Chitralekhaની Aniruddhaને લાવવાની સ્વીકૃતિ Chitralekhā Agrees to Fetch Aniruddha Chitralekhā की Aniruddha को लाने की स्वीकृति

Okha pleads desperately with Chitralekhā to bring her husband Aniruddha from Dwarka, weeping and clasping her hands in supplication. Chitralekhā raises the obstacle that Dwarka is eleven thousand yojanas away and guarded by the Sudarshana Chakra, making the journey seemingly impossible. Moved by Okha's devotion and sorrow, Chitralekhā resolves to go and transforms herself into a bird to undertake the journey.

રાગ:
મારુ
  1. 1 ઓખા કહે છે સુણ સાહેલી, લાવ્ય કંથને વહેલી વહેલી; બાઈ તું છે સુખની દાતા, લાવ્યે સ્વામીને સુખ શાતા.
  2. 2 ચતુરાને કહે ચિત્રલેખા, બાઈ આણ્યાના ઉપાય કેવા; દૂર પંથ છે દ્વારમતી, કેમ જવાય મારી વતી.
  3. 3 જઈ શકે ન રાય શક, રક્ષણ કરે સુદર્શન ચક્ર; જાવું જોજન સહસ્ર અગિયાર, તારા કેમ આવે ભરથાર.
  4. 4 નયણે નીરની ધારા વહે છે, કર જોડી કન્યા કહે છે; બાઈ તારી ગતિ છે મોટી, તને કોઈ ન કરી શકે ખોટી.
  5. 5 સૈયરસૈયારને હોય વહાલી, મેં જમણા હાથે ઝાલી; આપણે બેઉ જણ સંગાથી, પ્રાણદાતા છે વિધાત્રી.
  6. 6 માબાપ વેરી છે મારાં, મેં આચરણ સેવ્યાં છે તારાં; વિધાત્રી તું દીનદયાળ, એમ કહી પગે લાગી બાળ.
  7. 7 કીધો ચિત્રલેખાએ વિચાર, જાવા દ્વારકા મોઝાર; ચિત્રલેખાએ ધારણ દીધી, પછી દેહ પક્ષિણીની કીધી.

Translation

ઓખા પોતાની સખી ચિત્રલેખાને કહે છે: 'સખી, સાંભળ — મારા પ્રિયતમને જલ્દી લઈ આવ. તું મારા સુખની દાતા છે; સ્વામીને લઈ આવીશ તો મને સાચું સુખ અને શાંતિ મળશે.' ત્યારે ચિત્રલેખા ચતુર ઓખાને જવાબ આપે છે: 'બાઈ, એ કામ કેવી રીતે થાય? દ્વારકા તો ઘણી દૂર છે, અને ત્યાં સુધી મારાથી કઈ રીતે જવાય? ત્યાં સુદર્શન ચક્ર રક્ષણ કરે છે, કોઈ રાજા પણ ત્યાં ઘૂસી શકે નહીં; અગિયાર હજાર યોજન દૂર છે — તારો ભરથાર ત્યાંથી કઈ રીતે આવી શકે?' ઓખા આ સાંભળી આંખોમાંથી આંસુની ધારા વહાવતી, હાથ જોડીને કહે છે: 'સખી, તારી શક્તિ ઘણી મોટી છે, તને કોઈ રોકી શકે નહીં. સૈયર-સૈયારમાં તું મને સૌથી વહાલી છે, મેં તારો જ જમણો હાથ ઝાલ્યો છે; આપણે બંને સાથ-સાથ છીએ, અને તું જ મારી પ્રાણ આપનારી વિધાત્રી છે. મારાં માબાપ તો મારા વૈરી છે, પણ મેં હંમેશાં તારો જ આશ્રો સેવ્યો છે; હે દીનદયાળ વિધાત્રી, મારા પર દયા કર.' — એમ કહી ઓખા ચિત્રલેખાના પગે પડી. ઓખાની આ વિનંતી સાંભળી ચિત્રલેખાએ દ્વારકા જવાનો નિર્ણય કર્યો; મનમાં દૃઢ ઇરાદો ધારણ કરી, તેણે પોતાનો દેહ પક્ષીણીનો — એટલે કે પક્ષીનો — રૂપ ધારણ કર્યો અને ઊડી ચાલી.

Okha pleads with her dear companion Chitralekha: 'Listen, my friend — bring my beloved to me quickly, without delay. You are the giver of my happiness; if you bring my lord to me, I will find true peace and joy.' Chitralekha, ever clever, replies: 'But how is this to be done, dear one? Dwarka is very far away — how can I possibly make that journey on your behalf? Sudarshana Chakra stands guard there, and no king can breach those defences; the distance is eleven thousand yojanas — how could your husband ever be brought from there?' At this, Okha's eyes overflow with tears, and she folds her hands and says: 'Friend, your power is immense — no one can stop you or prove you wrong. Among all companions, you are the dearest to me; it is your right hand I have held and trusted. We two are bound together, and you are the very giver of my life, my Vidhatri. My own parents are my enemies, yet I have always taken refuge in you alone. You are compassionate to the helpless — please have mercy on me.' So saying, the young girl fell at Chitralekha's feet. Moved by Okha's heartfelt entreaty, Chitralekha resolved to go to Dwarka; she steadied her mind with firm determination, and then transformed her body into the form of a bird and took flight.

ओखा अपनी प्रिय सखी चित्रलेखा से विनती करती है: 'सखी, सुन — मेरे प्रियतम को जल्दी से जल्दी ले आ। तू मेरे सुख की दाता है; स्वामी को ले आएगी तो मुझे सच्चा सुख और शांति मिलेगी।' इस पर चतुर चित्रलेखा उत्तर देती है: 'बाई, यह काम कैसे होगा? द्वारका तो बहुत दूर है — मैं वहाँ तक कैसे जा सकती हूँ? वहाँ सुदर्शन चक्र पहरा देता है, कोई राजा भी वहाँ प्रवेश नहीं कर सकता; ग्यारह हजार योजन की दूरी है — तेरा पति वहाँ से कैसे आ सकता है?' यह सुनकर ओखा की आँखों से आँसुओं की धारा बह निकलती है और वह हाथ जोड़कर कहती है: 'सखी, तेरी शक्ति बहुत बड़ी है, तुझे कोई रोक नहीं सकता। सहेलियों में तू मुझे सबसे प्यारी है, मैंने तेरा ही दाहिना हाथ थामा है; हम दोनों साथ-साथ हैं, और तू ही मेरी प्राणदायिनी विधात्री है। मेरे माँ-बाप तो मेरे वैरी हैं, पर मैंने सदा तेरा ही आसरा लिया है; हे दीनदयाल विधात्री, मुझ पर दया कर।' — यह कहकर वह बालिका चित्रलेखा के पैरों पर गिर पड़ी। ओखा की यह हृदयस्पर्शी विनती सुनकर चित्रलेखा ने द्वारका जाने का निश्चय किया; मन में दृढ़ संकल्प धारण करके उसने अपना शरीर पक्षी का रूप धारण कर लिया और उड़ चली।