ઓખાહરણ

કડવું 90

માતાની વિદાય વખતની શીખ Mother's Farewell Advice to Daughter माँ की विदाई की सीख

A mother gives her daughter moral and social instructions as she departs with her in-laws. The advice covers modest conduct, respect for the husband and mother-in-law, and avoiding improper interaction with other men. The daughter is urged to treat her husband as God and to remember these teachings throughout her married life.

રાગ:
બિલાસ
  1. 1 સાસરિયાના સાથમાં, તું ડાહી થાજે દીકરી; હું તુજને શિખામણ દઉં, તે રખે જાતી વીસરી.
  2. 2 સાસરિયાના સાથમાં, હળવે હળવે ચાલિયે; સાસરિયાના સાથમાં, ખોળે ખાવું ન ઘાલિયે,
  3. 3 સાસરિયાના સાથમાં કંથ સારું માલિયે, સાસરિયાના સાથમાં, સણકો આઘો તાણીએ.
  4. 4 સાસરિયાના સાથમાં, ફૂએ વાત ન કીજિએ; સાસરિયાના સાથમાં, પરપુરુષ આવતો હોય તો વાત કરતાં બીજીએ.
  5. 5 સાસરિયાના સાથમાં, સાસુને ગાળ ન દીજીએ; સાસરિયાના સાથમાં, ઠુંકી પાણી નવ લીજીએ.
  6. 6 સાસરિયાના સાથમાં, પરપુરુષથી હસી તાળી નવ લીજીએ; પિયુજીને પરમેશ્વર જાણી, પગ ધોઈ પીજીએ.

Translation

ઓખા પોતાની દીકરીને સાસરે વળાવતી વખતે પ્રેમ અને ચિંતાથી ભરેલા હૃદયે શિખામણ આપે છે: 'દીકરી, સાસરિયાના સાથમાં તું ડાહી અને સમજુ રહેજે, હું તને જે શિખામણ આપું છું તે ક્યારેય ભૂલતી નહીં. સાસરિયાઓ સાથે ચાલતી વખતે હળવે હળવે, શાંતિથી ચાલજે; ખોળામાં ખાવાનું ઘાલીને ખાવાની ટેવ ન રાખીશ. પતિ માટે હંમેશાં સારું વિચારજે અને સ્નેહ રાખજે; ઓઢણી કે સાડી સરખી રીતે ઓઢી, સણકો આઘો ખેંચીને ઢાંકીને રહેજે. સાસરિયામાં ક્યારેય ફૂ કરીને, ઉદ્ધતાઈથી વાત ન કરીશ; જો કોઈ પારકો પુરુષ આવતો હોય તો તેની સાથે વાત કરતાં અચકાજે, ખચકાટ રાખજે. સાસુને ક્યારેય ગાળ ન દેતી, તેમનું અપમાન ન કરીશ; ઠૂંકીને, એટલે કે ઉઘાડા મોઢે, પાણી ક્યારેય ન પીતી. પારકા પુરુષ સાથે હસીને તાળી ન પાડીશ, એવી ઢીલી ટેવ ન રાખીશ; અને સૌથી મહત્ત્વની વાત — પિયુજીને, એટલે કે પોતાના પતિને, પરમેશ્વર સમાન માનજે અને તેમના પગ ધોઈને એ ચરણામૃત પીજે — આ જ સ્ત્રીનો સૌથી મોટો ધર્મ છે.'

As Okha prepares to depart for her husband's home, her mother sends her off with heartfelt and tender advice, urging her never to forget these words: in the company of her in-laws, she must conduct herself with wisdom and grace, walking gently and unhurriedly rather than rushing ahead; she must not eat carelessly with food spilling into her lap, but maintain proper, dignified manners at all times. She should always keep her husband's wellbeing and happiness at the centre of her heart, and she must keep her veil or wrap drawn modestly and properly about her. She must never speak with arrogance or impertinence in her in-laws' household, and if a strange man approaches, she should hold back and be hesitant about engaging in conversation with him. She must never hurl insults or harsh words at her mother-in-law, and she should never drink water carelessly with her mouth uncovered. She must not laugh freely or clap hands in familiarity with any man other than her husband, for such behaviour ill befits a virtuous wife. Above all, she must regard her beloved husband as her god, her very Parmeshwar, and honour him so completely that she washes his feet and drinks that sacred water as a blessing — for this, her mother tells her, is the highest duty and devotion of a wife.

ओखा को ससुराल विदा करते समय उसकी माँ प्रेम और ममता से भरे हृदय के साथ उसे शिक्षा देती है और कहती है कि बेटी, ससुराल वालों के साथ रहते हुए तू समझदारी और सूझबूझ से काम लेना, और जो बातें मैं तुझे सिखा रही हूँ उन्हें कभी मत भूलना। ससुराल वालों के साथ चलते समय धीरे-धीरे और शांति से चलना, जल्दबाजी मत करना; गोद में खाना रखकर खाने की आदत मत डालना, बल्कि शालीनता से भोजन करना। अपने पति के लिए सदा अच्छा सोचना और उनसे प्रेम रखना; अपनी ओढ़नी या साड़ी को ठीक से ओढ़े रखना और पल्लू को आगे खींचकर ढकी रहना। ससुराल में कभी अकड़ या घमंड के साथ बात मत करना; यदि कोई पराया पुरुष आता हो तो उससे बात करने में संकोच और झिझक रखना। सास को कभी गाली मत देना, उनका अपमान मत करना; और मुँह खुला रखकर पानी कभी मत पीना। किसी पराए पुरुष के साथ हँसकर ताली मत बजाना, ऐसी ढीली आदतें मत पालना। और सबसे बड़ी बात यह है कि अपने पियुजी को, यानी अपने पति को, परमेश्वर के समान मानना और उनके चरण धोकर वह चरणामृत पीना — यही एक स्त्री का सबसे बड़ा धर्म और सबसे सच्ची भक्ति है।

Tags